Molenstraat 11, Santpoort-Noord

Het verhaal van de de Molenstraat 11, Santpoort-Noord; de woning, zijn bewoners en de omgeving.

Molenstraat 11, Santpoort-Noord
Infographic: Homestory Molenstraat 11, Santpoort-Noord

Een hoekhuis geïnspireerd op het Engelse landshuis-type. Gebouwd in 1906. In een schilderachtig straatje. Onder de schaduw van de imposante korenmolen; de Zandhaas. In een dorp met een rijke historie. Vandaag vooral een geliefde straat voor bewoners. En één die figureerde in televisie opnames.

Maar het huis, de straat en de molen kenden verschillende periodes. Als chique herenhuis van de zoon van de burgermeester van Bloemendaal. En een ridder in de orde van Oranje-Nassau. Decennia een druk en vol gezinshuis met families van 10 en 7 kinderen. Met de nodige impact op de staat van de woning. Maar ook een verval van de molen en grote veranderingen in de omgeving.

Lees hier het hele verhaal van de molenstraat 11, Santpoort Noord.


VROEGER

De regio van het huidige Velsen heeft een lange, rijke historie als strategische plek in de bescherming tegen de Friezen. Voor de Romeinen tot en met de graven van Holland.

<28: Het Romeinse fort Flevum, later Velsen, gevonden tijdens aanleg van de Wijkertunnel in de jaren 90. De meeste noordelijke militaire nederzetting van de Romeinen op het Europese vasteland.

1290: Willem I van Brederode bouwt eerste kasteel van Brederode op plek van huidige ruïne. Als onderdeel van de verdedigingslinie van Floris V tegen de West-Friezen. Zijn kleindochter zou een van de stammoeders van het Nederlands koningshuis worden.

1515: Eerste vermelding van een korenmolen in Santpoort.

1630: René Descartes, de Franse wereldberoemde filosoof, brengt zijn familie naar Santpoort.

1682: Willem III, koning van Nederland & Engeland komt in bezit van huidige Duin & Kruidberg.

1752: Eerste harddrijverij in het dorp.

1779: Korenmolen komt op zijn huidige plek.

1825: Haarlems winkelier JGH Masz is eigenaar van stuk weiland waar nu de Molenstraat 11 staat.

VORIGE EEUW: 1900-2000

In 1907 wordt de woning in de molenstraat als statig herenhuis gebouwd. Op onderstaande kaart van omstreeks deze tijd is de rechterzijde van de molenstraat nog onbebouwd.

De molenstraat is de eerste planmatige uitbreiding van voormalig buurtschap Santpoort. In een stijl die getypeerd wordt als "laatste fase van het schilderachtige landhuis, geïnspireerd op Engels voorbeeld. Zoals dat vanaf de jaren zeventig van de 19de eeuw tot aan de Eerste Wereldoorlog in Nederland populair is geweest."

De onderstaande foto geeft een goed beeld van de straat toen ook de rechterzijde was opgeleverd.

De originele bouwtekening uit 1906 van nummer 7 (uiterst links), 9 (in het midden) en 11 (uiterst rechts).

Op 15 november 1912 staat de volgende advertentie voor koop of huur van de woning in "Het nieuws van den dag : kleine courant".

De molenaar was in deze tijd Klaas Boekel. Op deze foto uit 1915 te zien voor zijn woning aan de Bloemendaalsestraatweg 2 (nu: Burgermeester Enschedelaan 84) met dienstbode en knecht en de molen op de achtergrond.

In 1916 brand de nabij gelegen dorpskerk af. Op de eerste foto is de oorspronkelijke kerk te zien met dan nog tegenover gelegen woningen (nu: de Bosbeekschool). De tweede foto is direct na de brand genomen. De kerk zou spoedig daarna worden herbouwt tot de staat van vandaag.

Familie Lonbar Petri (+/- 1912 t/m 1939)

De eerste bekende bewoner van de molenstraat nummer 11 is de heer Christiaan Hendrik Bernard Lonbar Petri. Zoon van de oud burgermeester van Bloemendaal. Samen met zijn vrouw Petronella Maria Bremerkamp en dochter Paulina Theresia betrekken zij de woning. Ze komen vanuit een ander (onleesbaar) adres uit Santpoort. Zoals op onderstaande geboorteregistratie uit 1905 van hun dochter is te lezen.

Als beroep stond de heer Petri Lonbar genoteerd als bloemkweker dan wel tuinbouwkundige. Maar diverse advertenties in dagbladen maken duidelijk dat hij van vele markten thuis was. Zo had hij ook een woningbureau, was agent voor paardenverzekeringen en aanbieder van cursussen Zweden Noors en Deens.

Een advertentie van zijn woningbureau uit het Haarlem's Dagblad van 24 januari 1913 is hieronder te zien. Voor een villa met tuin voor een huurprijs van 300 gulden. Een aanzienlijk bedrag in die tijd.

Een warm pleidooi voor het leren van de Zweedse taal verschijnt op 21 januari 1914 in het Haarlem's Dagblad. Bijna honderd jaar later zal er wederom een bewoner met een Zweedse achtergrond in het huis wonen.

Een advertentie voor de Algemeene Paarden- en Veeverzekering Maatschappij op 16 maart 1918 uit het Haarlem's Dagblad.

De onderstaande advertentie voor cursussen "Zweedsch, Deensch en Noorsch" verschijnt op 19 maart 1927 in de IJmuider Courant.

Daarnaast had de heer Lonbar Petri velen nevenfuncties: penningmeester bij de liberale partij Velsen, president kerkvoogd Nederlands Hervormde kerk in Santpoort en oprichter Evangelische Maatschappij Santpoort-Bloemendaal. Zoals blijkt uit onderstaande krantenartikelen.

Zijn vrouw Petronella Maria Bremerkamp is lerares. In de IJmuider Courant van 29 mei 1920 wordt zij foutief benoemd als lerares in Santpoort in de IJmuider courant. Later door deze zelfde krant gecorrigeerd naar Spaarndam.

Onderstaande foto genomen vanaf de molen de Zandhaas toont de achterkant en tuin van molenstraat nummer 11 in 1915.

De heer deze huizes overlijdt in november 1930 na een 'vrij langdurig ziekte'.

Waarschijnlijk blijft zijn vrouw en familie er nog enkele jaren wonen. Op 7 juli 1938 word de woning met "4 flinke kamers" te huur aangeboden voor 30 gulden per maand in het Haarlem's Dagblad.

In dezelfde tijd heeft de molen "de Sandhaes" het lastig. Zoals blijkt uit onderstaande krantenartikel uit 1938.

Familie Klut-Zwarteveld (+/- 1938 t/m 1960)

Omstreeks 1938 betrekt de heer D. Klut-Zwarteveld en zijn vrouw de woning. Waar zij met hun familie van maar liefst 10 kinderen ruim 20 jaar zullen wonen. Op onderstaande foto is het huis op de achtergrond te zien. Met toen nog een balkon aan de voorkant. Waarop een of twee personen het ringsteken in de Molenstraat bekijken. De foto is vermoedelijk van net net na de bevrijding in 1945.

Met zoveel kinderen is wat extra hulp waarschijnlijk gewenst. En zo verschijnt op 30 juni 1945 - enkele maanden na bevrijding van de Duitse bezetter - de volgende advertentie in het Haarlem's Dagblad.

En iets meer dan een jaar later is er sprake van een geboorte van een zoon. D. Klut-Zwarteveld wordt aangekondigd in de IJmuider Courant van 31 oktober 1946.

In de jaren 50 worden er plannen gevormd voor een grote uitbreiding van Santpoort-Noord. Onderstaande is een uitgewerkt plan van begin 1951 van de architecten Dudok, van Tijen en Maaskant.

De volgende luchtfoto's laten mooi zien wat de herbouw van Nederland in de jaren 50 voor Santpoort-Noord betekende. De eerste foto is van de Royal Air Force genomen boven het huis in de hongerwinter, februari 1945. De tweede foto is een luchtfoto van ongeveer dezelfde omgeving - maar in ander perspectief - uit begin jaren 60.

Net als zijn voorganger (de heer Lonbar Petri) blijkt de heer Klut een rijk maatschappelijk leven te hebben. Hij wordt in de zomer van 1952 geridderd in de Orde van Oranje-Nassau voor zijn actieve maatschappelijke leven voor gemeente, vakbond, ziekenfonds, muziekvereniging en kerk. In het krantenartikel uit de IJmuider Courant van 10 juli 1952 wordt hij geciteerd: "Ik ga het nu echt wat kalmer aandoen".

Op 26 januari 1959 verschijnt een rouwadvertentie voor D. Klut's schoonmoeder Arendje de Niet. En op 4 maart 1960 een bekendmaking van ondertrouw van een van hun kinderen J.J. Klut. Waaruit blijkt dat de familie dan nog steeds op de Molenstraat 11 woont.

De molen heeft het begin jaren 60 wederom moeilijk. Zo raakt de molen behoorlijk beschadigd na een storm.

De familie Visser-de Geus (1960-2008)

De familie van Geert Visser en Aaltje de Geus betrekt de woning begin van de jaren 60. Wederom een groot gezin met 7 kinderen en een inwonende oom. Gezamenlijk zullen zij de woning gedurende bijna 50 jaar bewonen.

De woning verliest in deze tijd wat van zijn originele elementen. Zo sneuvelt onder andere het balkon aan de voorzijde. Hieronder enkele foto's uit deze jaren.

In 1990 wordt de woning echter beschermt als gemeentelijk monument van Velsen. Samen met de twee woningen in het blok en het blok er naast. Als redenen worden architectuurhistorische, sociaal-historische en beeldbepalende waarde benoemt.

💡
" Het bouwblok met drie herenhuizen is van architectuurhistorische waarde als goed en redelijk gaaf voorbeeld van de laatste fase van het schilderachtige landhuistype geïnspireerd op Engels voorbeeld, zoals dat vanaf de jaren zeventig van de 19de eeuw tot aan de Eerste Wereldoorlog in Nederland populair is geweest. Het bouwblok met drie herenhuizen heeft sociaal-historische waarde als de eerste woningen voor de hogere middenklasse in Santpoort, die tevens aan het begin hebben gestaan van de ontwikkeling van Santpoort tot forensendorp. Het bouwblok met de drie herenhuizen is van beeldbepalende waarde binnen het ensemble ruimtelijk waardevolle en architectonisch soortgelijke gebouwen en heeft daarmee een onlosmakelijke verbondenheid. "

Een veranderende omgeving: verval, herstel, brand (1957-2015)

Ook de omgeving van het huis raakt in de tweede helft van de 20ste eeuw in verval. In 1957 wordt de molen - na een aantal jaren stilstand - overgenomen door de gemeente van molenaar Klaas Boekel. Een restauratie volgt in 1964 waarbij delen van de molen worden herstelt. Onderstaande foto is genomen tijdens deze renovatie. Op de achtergrond links een deel van het dak van molenstraat nummer 11.

Na de renovatie wordt de molen verlicht ter gelegenheid van de officiële opening stadhuis te IJmuiden in september 1965.

Molenaar H. Borst op de Zandhaas in 1981 met molenstraat nummer 11 op de achtergrond.

Het zou echter duren tot 1996 totdat de molen weer volledig in bedrijf komt. Met dank aan de stichting Korenmolen de Zandhaas en molenaar Jos Kors.

In de jaren 80 moet ook een ander beeldbepalend gebouw in de omgeving volledige herstelt worden. Het historische hotel de Weyman brandde volledig af en kreeg een modern nieuwbouw daarvoor in de plaats.

Ook de nabij gelegen Bosbeekschool - voorheen de Adolf van Nassauschool - krijgt een grondige verbouwing. Onderstaande een beeld van de school voor, tijdens en na verbouwing.

Deze eeuw: renovatie & media (2008-heden)

Nieuwe eigenaren uit Zweden en Hilversum kopen de molenstraat 11 begin 2008. En starten een grote renovatie van de woning. Samen met hun 2 kinderen wonen ze er tot 2015.

In deze tijd wordt onder andere het dak vervangen, de keuken en badkamer vernieuwt, het klompenhok af gebroken, de ramen en kozijnen aan de achterzijde gemoderniseerd met dubbel glas en een nieuwe elektra en CV installatie geplaatst. Ze zullen de renovatie echter niet volledig afmaken.

Huidige eigenaren (2015- heden)

In 2015 wordt de woning overgenomen door de huidige eigenaren. Zij trekken er eind december in met hun twee dochters. Zij voltooien de restauratie door de vloer op de begane grond te vernieuwen, de schouwen te herstellen, de kozijnen en ramen aan de voorzijde te voorzien van dubbel glas en de oude houten deuren, trapleuningen, balkonhek en en-suite weer in ere te herstellen.

In 2016 completeert de geboorte van een tweeling de huidige bewoners. Onderstaande krantenartikel in het AD van 10 september 2016 geeft een inkijkje in de keuken.

De woning, straat en molen figureren naast in de krant in verschillende media zoals een videoclip van Anouk, Postcode Loterij prank, opname van SBS nieuws, Lampje serie van de VPRO en Aangehaakt van de NPO over provinciale verkiezingen.

Videoclip Anouk The Good Life: https://www.youtube.com/watch?v=ZXhAKcz7RtI
"Dit heb ik in 25 jaar nog nooit meegemaakt" PostcodeStraatprijs: https://www.youtube.com/watch?v=kxyN_iWkJCs
SBS Nieuws: powerbanks voor Oekraine actie door Reshift Media
Televisieprogramma Aangehaakt: https://www.npostart.nl/aangehaakt/13-03-2023/POW_05558929

*** Bronnen oa: Noord-Hollands Archief, Rijksarchief, Topotijdreis, Inoudeansichten.nl, Delpher, Haarlem's Dagblad, gemeente Velsen archief, Wikipedia, YouTube, Facebook, (oud)bewoners.

Bijzondere vermelding: Theo de Haas deelde gedurende vele jaren veel historische foto's van Santpoort en omgeving op de Facebook groep "Je bent Santpoorter als.."

Opmerkingen, correcties, aanvullingen mogen naar info@homestory.world.


Dit was het verhaal van de Molenstraat 11, Santpoort-Noord. Ken jij het verhaal van jouw huis?

Lees hier hoe je het verhaal van jouw huis kan bouwen, beschermen en bezitten.